Nieco ponad 30 kilometrów na wschód od Łodzi kryje się wyjątkowa atrakcja – zabytkowa Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała, zwana potocznie Koleją Rogowską. To najdłuższa czynna wąskotorówka w Polsce, która od ponad stu lat wije się przez malownicze tereny Mazowsza. Co ważne, nie jest to martwy zabytek – po torach wciąż jeżdżą pociągi, a pasażerowie mogą poczuć klimat podróżowania sprzed kilkudziesięciu lat.
- autentyczny klimat podróży w czasie
- malownicze widoki Mazowsza
- zabytkowe wagony i lokomotywy
- regularne przejazdy w sezonie letnim
- skansen kolejowy na stacji Rogów
Historia kolejki z czasów Wielkiej Wojny
Wszystko zaczęło się w lutym 1915 roku, gdy front I wojny światowej zatrzymał się na linii rzek Bzury, Rawki i Pilicy. Wojska niemieckie potrzebowały sprawnego zaopatrzenia, więc w ekspresowym tempie – w niecały miesiąc – ułożyły kolej polową o rozstawie 600 mm. Trzy Reserve Eisenbahn Kompanie pracowały dzień i noc, by połączyć stację kolejową w Rogowie z Białą Rawską przez Rawę Mazowiecką.
Po zakończeniu wojny Polacy przejęli linię i włączyli ją do struktur nowo powstałych PKP. W 1954 roku dokonano przebudowy torów na szerszy rozstaw 750 mm, co pozwoliło na lepsze wykorzystanie kolei do przewozów pasażerskich i towarowych. Przez dziesięciolecia wąskotorówka była prawdziwą żyłą komunikacyjną regionu – mieszkańcy okolicznych wsi dojeżdżali nią do pracy, szkoły czy na targi.
Front zatrzymał się na Rawce i Pilicy na ponad rok. Niemcy zbudowali całą sieć kolei polowych, ale Rogowska okazała się jedną z nielicznych, które przetrwały do dziś w niemal niezmienionej trasie.
Uratowana w ostatniej chwili
Rok 2001 mógł być końcem tej historii. PKP podjęły decyzję o likwidacji linii, która straciła znaczenie gospodarcze. Na szczęście do akcji wkroczyła Fundacja Polskich Kolei Wąskotorowych, która we współpracy ze Starostwem Powiatowym w Rawie Mazowieckiej zatrzymała proces kasacji. Od 2002 roku fundacja prowadzi kolejkę jako muzealną atrakcję turystyczną, skupiając wokół projektu setki wolontariuszy i pasjonatów kolejnictwa.
Dzięki ich pracy udało się nie tylko przywrócić linię do stanu technicznego pozwalającego na bezpieczne przewozy, ale też zgromadzić drugą co do wielkości w Polsce kolekcję zabytkowego taboru wąskotorowego. Na stacji Rogów Towarowy Wąskotorowy powstał prawdziwy skansen kolejowy.
Co zobaczysz podczas przejazdu
Regularne przejazdy turystyczne odbywają się w każdą niedzielę od początku maja do końca września na trasie Rogów – Jeżów. To 8-kilometrowy odcinek, który zajmuje niespełna pół godziny w jedną stronę. Pociąg składa się z wyremontowanych zabytkowych wagonów osobowych ciągniętych przez lokomotywę spalinową lub – w wyjątkowych okazjach – parowóz.
Uwagę zwraca dbałość o detale. Wagony są pomalowane w historyczne barwy zgodne z zasadami obowiązującymi kilkadziesiąt lat temu. Obsługa nosi mundury nawiązujące do oryginałów. Bilety to brązowe kartoniki, jakie pamiętają dziadkowie dzisiejszych podróżnych. Wszystko to tworzy autentyczny klimat podróży w czasie.
Trasa wiedzie przez pagórkowate tereny typowe dla tego zakątka Mazowsza – pola, łąki, fragmenty lasów. Nic spektakularnego, ale właśnie w tej spokojnej monotonii krajobrazu tkwi urok przejażdżki. Tempo jest wolne, więc można obserwować okolicę, posłuchać stukotu kół na szynach i po prostu odpocząć od miejskiego zgiełku.
Skansen na stacji w Rogowie
Największą atrakcją jest jednak sama stacja Rogów Towarowy Wąskotorowy. To tutaj zgromadzono imponującą kolekcję zabytkowego taboru – parowozy, lokomotywy spalinowe, wagony osobowe i towarowe, drezynę. Część z nich jest w pełni sprawna i jeździ w składach turystycznych, inne czekają na remont lub stanowią ekspozycję muzealną.
Warto przeznaczyć trochę czasu na spacer po terenie stacji przed odjazdem pociągu lub po powrocie. Można zobaczyć zabytkowe budynki dworcowe, infrastrukturę kolejową, zajrzeć do parowozowni. Dla miłośników kolei to prawdziwa gratka – niektóre egzemplarze taboru mają ponad sto lat i reprezentują typy lokomotyw, które zniknęły już z innych linii.
Na stacji w Rogowie znajduje się druga co do wielkości kolekcja taboru wąskotorowego w Polsce. Wiele pojazdów zostało sprowadzonych z innych zlikwidowanych linii wąskotorowych z całego kraju.
Dla kogo ta atrakcja?
Przejazd Koleją Rogowską to propozycja dla szerokiego grona odbiorców. Rodziny z dziećmi docenią nietypową formę wycieczki – maluchy uwielbiają przejażdżki pociągiem, a tu mają do czynienia z prawdziwym zabytkiem. Miłośnicy historii i techniki znajdą mnóstwo szczegółów do oglądania i fotografowania. Seniorzy mogą przeżyć sentymentalną podróż do czasów, gdy takie kolejki były codziennością w polskich miasteczkach.
To też dobry pomysł na spokojny weekend z dala od tłumów. Rogów nie jest oblegany przez turystów jak popularne atrakcje, więc można liczyć na kameralną atmosferę. Okolica sprzyja łączeniu przejazdu kolejką z innymi aktywnościami – w pobliżu znajduje się Arboretum w Rogowie, jeden z najstarszych ogrodów dendrologicznych w Polsce.
Informacje praktyczne – bilety, rozkład, dojazd
Sezon turystyczny trwa od maja do początku października. Pociągi kursują w niedziele, choć dokładny rozkład jazdy warto sprawdzić na stronie kolejrogowska.pl przed wizytą. Poza standardowymi kursami niedzielnym kolej realizuje też przejazdy dla grup zorganizowanych na zamówienie – można wynająć cały skład na urodziny, imprezę firmową czy wycieczkę szkolną.
Bilety można kupić bezpośrednio przed odjazdem na stacji w Rogowie lub przez internet w systemie KOLEO. Ceny są przystępne – bilet normalny na trasę Rogów – Jeżów kosztuje kilkanaście złotych, dzieci płacą mniej. Warto mieć gotówkę, choć coraz częściej dostępna jest też płatność kartą.
Dojazd do Rogowa nie sprawia problemów. Z Łodzi to około 40 minut samochodem drogą krajową nr 72 w kierunku Rawy Mazowieckiej. Z Warszawy najwygodniej jechać przez Skierniewice – łącznie około 100 kilometrów. Parking znajduje się przy stacji. Można też dojechać koleją normalnotorową – Rogów ma stację PKP na linii Łódź – Koluszki, choć od głównej stacji PKP do stacji wąskotorowej jest kawałek spaceru.
Na przejazd w obie strony z postojem w Jeżowie trzeba zarezerwować około 2-3 godzin. Jeśli doliczyć czas na zwiedzanie stacji i okolicy, warto przeznaczyć na wizytę pół dnia. Nie ma tu restauracji, ale w Rogowie znajdzie się kilka sklepów i punktów gastronomicznych.
Oprócz odcinka Rogów – Jeżów istnieje też przejezdny fragment Rawa Mazowiecka – Biała Rawska (19 km), choć przejazdy turystyczne na tej trasie odbywają się rzadziej i trzeba śledzić informacje na stronie kolei.
Godziny otwarcia: Pociągi turystyczne kursują w niedziele od maja do października, zwykle 2-3 kursy dziennie. Dokładny rozkład zmienia się w zależności od sezonu.
Ceny biletów: Bilet normalny Rogów – Jeżów: ok. 15-20 zł, ulgowy: ok. 10-15 zł (ceny orientacyjne, warto sprawdzić aktualne na stronie kolejrogowska.pl)
Dojazd: Samochodem z Łodzi ok. 40 minut (DK72), z Warszawy ok. 1,5 godziny. Parking przy stacji. Możliwy dojazd koleją PKP do stacji Rogów.
Czas zwiedzania: Przejazd w obie strony: 2-3 godziny, ze zwiedzaniem stacji: pół dnia
Kontakt: kolejrogowska.pl, zakup biletów także przez koleo.pl